ويژگيهاي دانش‌آموزان خلاق

"نيكسون" (1962)،تورنس(1966) و لي‌كاك (1979)،ضمن تحقيقاتي ويژگيهاي دانش‌آموزان خلاق را چنين عنوان كرده‌اند:
1-داراي هوش كلامي و فضايي بسيار برجسته
2- داراي هوش بالاتر از سطح متوسط
3- داراي ظرفيتهاي حافظه‌اي فوق‌العاده در ثبت و نگهداري وقايع مختلف
4- آمادگي جهت تجربه امور و فعاليتهاي مختلف
5-استقلال فكري
6-دارا بودن رفتار مطلوب اجتماعي
7-بيان صريح و روشن
8-طرز فكر انتقادي، فعال و كنجكاو بودن
9 - برخورداري از نوع تفكر واگرا

10-علاقه‌مند بودن به مسايل فلسفي و مذهبي
11- مقاوم، باجرئت، انتقاد پذير و خستگي ناپذير بودن
12-خود جوش، صادق و ساده بودن.

شناسایی و استفاده از ظرفیتهای ذهنی

در اين نوشتار به 15 اصل مهم براى يادگيرى موثر اشاره مى كنيم.

 اصل اول: همه مى توانند ياد بگيرند يك مربى بايد همواره به اين اصل مهم اعتقاد داشته باشد كه هر فردى مى تواند ياد بگيرد. پس در گام نخست مربى نبايد گروه سنى خاصى را با توجه به مهارت هاى شناختى‏،‏ هيجانى و رفتارى خاص مقايسه كرده و نشانه و دليلى براى عدم يادگيرى در آنها پيدا كند.

 اصل دوم: انگيزش براى يادگيرىيك مربى بايد اين نكته را در نظر بگيرد كه براى اينكه فردى بتواند مهارتى را ياد بگيرد، بايد برانگيخته شود. مربى نقش مهمى را در برانگيختن‏، يادگيرندگان بر عهده دارد. او بايد به گونه اى عمل كند كه انگيزش براى يادگيرى با «ادراك» فرد از وضعيت خود، همراه باشد. به عبارت ديگر، مربى بايد يادگيرنده را به گونه اى برانگيزد تا او بتواند نسبت به عدم كفايت رفتارى مهارت و دانش كنونى خود‏، آگاه باشد و در عين حال، تصوير روشنى از رفتارى كه بايد اقتباس كند‏ داشته باشد. در اين صورت يادگيرنده انگيزش لازم را براى يادگيرى پيدا خواهد كرد.

اصل سوم: يادگيرى طى يك فرآيند فعال و پويامربى بايد بداند كه يادگيرى يك فرآيند فعال و پوياست و نه يك فرآيند انفعالي؛ يعنى او بايد امكاناتى را فراهم سازد كه يادگيرنده بتواند در گروه به فعاليت بپردازد و همراه ديگر افراد مشغول يادگيرى شود و نكات مهم را ياد بگيرد و به شكلى فعال در امر يادگيرى سهيم شود.

اصل چهارم: راهنمايى يادگيرنده بعضى وقت ها، استفاده از روش آزمايش و خطا روشى بسيار وقتگيرى است‎؛ يعنى مربى نمى تواند يادگيرنده را به حال خود بگذارد تا او بعد از اينكه نتيجه را مشاهده كرد به خطاى خود پى ببرد.بنابراين مربى بايد يادگيرنده را راهنمايى كند و لازم است اطلاعات مورد نياز درباره يك مسئله را در اختياريادگيرنده قرار دهد تا در اين صورت، يادگيرنده قبل از اينكه مسئله را به طور ناقص ياد بگيرد و يا با خطا مواجه شود، اشتباهات خود را تصحيح نمايد.

اصل پنجم: مواد و وسايل مناسب براى يادگيرى. مربى بايد مواد و وسايل مناسب را كه براى يادگيرى موضوع مورد نظر در اختيار يادگيرندگان قرار دهد و به اين نكته توجه داشته باشد كه در انتخاب مواد و وسايل يادگيرى دچار اشتباه نشود و مواد و وسايلى را براى يادگيرى انتخاب نكند كه براى يادگيرندگان جنبه سرگرمى و بازى دارد.

اصل ششم: وقت كافى براى عمل درونى ساختن.مربى بايد بعد از آموزش، به يادگيرنده وقت كافى بدهد تا عمل «درونى ساختن» تحقق پيدا كند‎، به عبارت ديگر به يادگيرنده فرصت كافى بدهد تا اصطلاحاَ به هضم مطالب آموخته شده بپردازد. زمانى كه يك مربى به يادگيرنده اين امكان را مى دهد كه عمل «درونى ساختن» در او تحقق پيدا كند، موجباتى را فراهم كرده است كه يادگيرنده نسبت به يادگرفته هاى خود، تسلط بيشترى پيدا مى كند و احساس آرامش نيز خواهد كردبه همين دليل مى كوشد از همه لحظات موجود در برنامه آموزشى استفاده كند تا به يادگيرنده نكته تازه اى بياموزد، غافل از اينكه اين نوع استفاده از زمان و تحت فشار قرار دادن افراد براى يادگيري، نادرست است.بنابراين توصيه مى شود مربى بعد از آموزش، يادگيرنده را به حال خود بگذارد تا فرصتى براى درونى ساختن آنچه آموخته است، فراهم گردد.

اصل هفتم: استفاده از روشهاى متنوع يادگيرىمربى بايد از روشهاى يادگيرى متنوعى استفاده كند تا باعث خستگى يادگيرنده نشود. مربى مى تواند روشهاى يادگيرى را بر حسب مفيد بودن آن براى يادگيرى يك مطلب خاص، تغييردهد و در مواردى كه موثر بودن چند روش يادگيرى به يك ميزان است، بايد از همه روشها به نحوى استفاده كند كه عامل خستگى و كسالت، مانع از يادگيرى موثر يادگيرنده نشود.

 اصل هشتم: يادگيرى در جهت رضايت يادگيرنده. مربى بايد همواره اين نكته را در آموزش به خاطر بسپارد كه يادگيرنده بايد از يادگيرى رضايت حاصل كند. اگر يادگيرنده به اين نتيجه برسد كه يادگيرى باعث ارضاى يك يا چند نياز او خواهد شد، كوشش و علاقه او براى يادگيرى بيشتر خواهد شد و در مقابل، اگر يادگيرنده معتقد باشد كه يادگيرى موضوع مورد نظر براى او مفيد نيست، بهترين وسايل و امكانات آموزشى نيز نمى تواند موجبات يادگيرى موثر را براى او فراهم سازد.

 اصل نهم: تشويق يادگيرنده. مربى بايد در مقابل رفتار درست يادگيرنده‏، به او پاداش مناسب بدهد و او را تشويق كند تا فرآيند يادگيرى در او تقويت شود. نكته اى در اينجا ذكر آن ضروريست اين است كه مربى بايد براى يادگيرى موثر از پاداشهاى فورى و پاداشهاى طولانى مدت، به تناسب استفاده كند. مثلاَ مربى مى تواند به يادگيرنده بعد از آموزش يك موضوع در صورتى كه يادگيرنده رفتار درست را از خود نشان داد، پاداشهاى فورى بدهد و همچنين بعد از اتمام دوره آموزشى مى تواند با ارزيابى و سنجش يادگيرنده پاداشى ديگر را براى او در نظر بگيرد.

 اصل دهم: تعيين هدف و استاندارديادگيرنده بايد بداند كه براى چه هدفى ياد مى گيرد و ميزان (استاندارد) يادگيرى او بايد چه اندازه اى باشد. تا خود بتواند با در دست داشتن معيارها، پيشرفت خود را با آن مقايسه كنند و به قضاوت در مورد ميزان پيشرفت خود در يادگيري، بپردازند. مربى در اين خصوص مى تواند هدفهايى را براى يادگيرنده تعيين كند تا او براى رسيدن به اين هدفها، كوشش كند.

 اصل يازدهم: تشخيص سطوح مختلف يادگيرىيك مربى بايد همواره اين نكته را در نظر بگيرد كه يادگيرى سطوح مختلف دارد و براى هر سطح يادگيري، به زمان و روشهاى متفاوتى نياز است. براى مثال وقتى مربى از يادگيرنده مى خواهد يك شعر ساده را به خاطر بسپارد، سطح يادگيرى با زمانى كه از يادگيرنده مى خواهد يك مسئله رياضى را حل

كند، متفاوت است. بنابراين مربى بايد سطوح مختلف يادگيرى را تشخيص دهد و براى هر سطح يادگيري، زمان كافى و روش مناسب را در نظر بگيرد.

يادگيرندگان دوست دارند كه با افراد ديگرى در يك گروه بحث و گفتگو كنند و به عمل متقابل اجتماعى بپردازند. مربى بايد برنامه هاى آموزشى خود را چنان تهيه و اجرا كند كه يادگيرى گروهى را براى تعامل اجتماعى بهتر يادگيرندگان فراهم سازد و با استفاده از جلسات بحث و گفتگو, موجبات يادگيرى يادگيرندگان را فراهم نمايد. ذكر اين نكته هم مهم است كه جلسات بحث و گفتگو مى تواند براى نشان دادن واكنش يادگيرندگان، تخليه هيجانى آنان، رها شدن از خشم و نفرتى كه ممكن است نسبت به يكديگر پيدا كرده باشند، احساس دوستى و نزديكى بين آنان و نيز براى روشن شدن مطالب يادگرفته شده موثر باشد. مربى مى تواند در يادگيرى گروهى از يادگيرندگان بخواهد كه در مورد يك موضوع به بحث و گفتگو بپردازند و زمانى كه در بين اعضاى گروه اختلاف ديدگاه و نظر به وجود آمد، از همين اختلاف نظر براى رشد يادگيرى در يادگيرندگان استفاده كند.

اصل دوازدهم: آموزش عملى همراه با آموزش نظرى

يك مربى بايد در فرآيند يادگيرى از آموزش هاى صرفاَ نظرى براى آموزش يادگيرندگان اجتناب نمايد و اين نكته را در نظر داشته باشد كه نبايد همه اوقات يك دوره آموزشى صرف بيان نظرى مطالب شود، بلكه بايد يادگيرندگان را درگير آموزش هاى عملى نيز ساخت تا يادگيرى به طور موثر صورت پذيرد.

اصل سیزدهم: پاسخ به پرسشهاى اساسى يادگيرى

گاهاَ مشاهده مى شود كه در فرآيند يادگيرى يك مربى به طور دقيق نمى داند كه يادگيرندگان بايد چه مهارتهايى را ياد بگيرند و هدف از آموزش يادگيرندگان چيست؟ همين ناآگاهى مربى باعث مى شود كه يادگيرى به صورت موثر و اثربخش نباشد. اما زمانى كه مربى بداند كه يادگيرندگان بايد چه چيزى ياد بگيرند، يادگيرى اثربخش و مفيد خواهد بود. يك مربى براى اينكه در اين خصوص موفق باشد بايد به پرسشهاى زير قبل از آغاز آموزش يادگيرندگان پاسخ گويد:

1- يادگيرى در كدام جهت باشد؟

2- طى فرآيند يادگيري، بايد نسبت به حل كدام مسايل و مشكلات تاكيد شود؟

3- كدام دانشها، معلومات و مهارتها بايد كسب شوند؟

4- چه مطالبى بايد به ياد سپرده شوند؟

5- كدام نگرشها يا طرز تلقى ها بايد تغيير كند؟

6- كدام كردارها، اعمال يا رفتار يادگيرندگان بايد تغيير يابند يا اصلاح شوند.

7- پرورش قدرت خلاقيت يادگيرندگان در چه زمينه هايى مورد توجه است؟

اصل چهاردهم: يادگيرى گروهى و استفاده از جلسات بحث و گفتگو

به طور معمول در فرآيند يادگيري، چهار نوع سطح يادگيرى داريم‎؛

1- سطح اول كه در پايين ترين سطح يادگيرى قرار مى گيرد مهارتهاى مربوط به پاسخ هاى حركتي، به ياد سپردن و شرطى شدن ساده است.

2- سطح دوم كه در سطحى بالاتر از سطح اول قرار مى گيرد مربوط به يادگيرى از نوع «انطباق و سازگاري» است كه طى آن فرد دانشى را كسب و با محيط ساده، انطباق پيدا مى كند.

3- يك مربى با سطح سوم كه در سطحى بالاتر از سطوح اول و دوم است زمانى مواجه مى شود كه به يادگيرنده مهارتهاى مربوط به نحوه برقرارى ارتباط مناسب با ديگران را مى آموزد.

4- سطح چهارم كه پيچيده ترين سطح يادگيرى است مربوط به تغيير «ارزشهاي» افراد و گروههاست. اين نوع آموزش به هشيارى و دانايى بسيار و نيز زمان طولانى نياز دارد و در عين حال، فرآيندى بسيار دقيق و ظريف است.

روشهایی برای ایجاد خلاقیت و ایده های بزرگ در ذهن

روشهایی برای ایجاد خلاقیت و ایده های بزرگ در ذهن

1- زیاد مطالعه کنید. ذهن شما همانند بدنتان برای اینکه رشد پیدا کرده و پرورش یابد نیازمند تمرین و تحرک است، و چه تمرینی بهتر از کتاب خواندن.

2- یک دفترچه یادداشت به همراه داشته باشید. هنگامیکه افکار بی نظیر به ذهن شما خطور می کنند از ذخیره کردن آنها اطمینان خاطر حاصل کنید. سعی کنید همیشه یک دفترچه یادداشت و یا یک ضبط صوت به همراه داشته باشید به ویژه در کنار تخت خواب خود برای مواقعی که افکار طلایی در حدود ساعت 2 نیمه شب به ذهن شما خطور می کنند. هنگامیکه افکارتان در جایی ثبت شوند، شما به راحتی می توانید به آنها دسترسی پیدا کنید و آنها را به سرعت به کار ببندید. افکار بزرگ نیز مانند میوه ها فقط تا زمانی که تازه و شاداب باشند قابل استفاده هستند.

3- از افکار دیگران بهره بجویید. بهره جستن از افکار و عقاید دیگران نیز به نوبه خود روش مناسبی برای گسترش ایده های شخصی شماست. افراد مختلف دارای نقطه نظرات و چشم اندازهای متفاوتی هستند. توانایی های آنها مختلف است و سوابق و پیشینه های متفاوتی دارند. کارکرد ذهن افراد منحصر به فرد است. با مطرح شدن یک بحث در میان جمع ، آنقدر پیشنهادهای مختلف شنیده می شود که نیمی از آنها هرگز به ذهن شما نمی رسیدند.

نسبت به نظر هیچ کس بی توجهی نکنید. شاید در نگاه اول احمقانه به نظر برسند اما شاید مانند صدف هایی باشند که در خود گوهرهای گرانقیمتی را جای داده اند. درست نیست که در مورد نظر دیگران به قضاوت بنشینیم سعی کنید به جای قضاوتهای بیهوده آن ها را سبک سنگین کرده و در امور روزمره خود به کار بندید.

4- تغییراتی در محیط اطراف خود ایجاد کنید. گاهی اوقات تنها چیزی که باعث می شود ذهن خسته شما را دوباره به کار اندازد تغییر وضع ظاهری محیط اطرافتان است. اگر چشم انداز پیرامون شما تغییر کند، ذهن شما نیز به صورت ناخود آگاه به سمت یک دیدگاه جدید تغییر جهت می دهد. اگر تمام مدت در پشت میز خود بنشینید ذهن خود را در آن شرایط محدود می کنید و هیچ فضایی برای برانگیختگی او باقی نمی گذارید.

5- بر روی شکاف میان دو نسل خط بطلان بکشید. ذهن کودکان تروتازه و شاداب است. آنها جسور هستند و احساساتشان از طریق فشارهای اجتماعی سرکوب نشده است. به جهان با شگفتی می نگرند. با کودکان پیرامون مسائل مختلف صحبت کنید تا با نقطه نظر ساده و بی آلایش آنها آشنا شوید. اگر می خواهید مشکلی را حل کنید نظر آنها را نیز جویا شوید. عقاید آنها شما را به تعجب وا می دارند. آنها قصد تاثیرگذاری در دیگران را ندارند و همه چیز را تنها با اتکا بر پاکی و صداقت بیان می کنند.

از سوی دیگر با افراد سالخورده و مسن نیز مشورت کنید. آنها مدت ها پیش با تمام این مشکلات مواجه شده اند و با آن دست و پنجه نرم کرده اند. تجربیاتشان آنقدر سودمند و با ارزش است که هیچ قیمتی را نمی توان بر روی آن گذاشت.

6- به توانایی های خود اتکا کنید. قواعد و اصول کلی را برای یک لحظه هم که شده فراموش کنید. این رهنمون ها در جای خود مفید هستند اما ممکن است مانند یک چشمبند عمل کرده و قدرت داشتن دید وسیع را از شما بگیرند و اجازه دیدن چشم اندازهای متفاوت را به شما ندهند. هر از گاهی خود را از قید و بند قوانین آزاد کنید. کمی جسارت به خرج دهید و سیستمهای فعلی را زیر سوال برید.

7- در حیطه کاری خود به فعالیت بپردازید. خیلی خوب است که به ذهن خود اجازه دهید آزادانه به گردش بپردازد اما این گردش باید در حیطه دانش شما انجام پذیرد. اگر یک طراح هستید لازم نیست راه حلی برای مشکلات اقتصادی پیدا کنید. افکار شما تنها در رشته ای که مهارت دارید خوب کار می کنند و در سایر رشته ها نتیجه ای مصیبت بار را به دنبال خواهند داشت. اگر نیاز به ورود به قلمرو دیگری را دارید بهتر است قبل از هر کار با یک متخصص مشورت کنید و اجازه انجام کلیه امور را به دست او بسپارید تا با استفاده از دانش و تخصص خود عمل کند.

8- به ذهن خود آزادی عمل دهید . آیا با تمرین های رایج نویسندگان آشنایی دارید؟ آنها برای مبارزه با محدودیت ها یک روش بسیار جالب را برگزیده اند. فقط کافی است قلم را بر روی کاغذ گذاشته و هر آنچه که در ذهنتان است را بر روی کاغذ بیاورید. می توانید از مشکلات شروع کنید و به دنبال هیچ گونه ارتباطی در دست نوشته های خود نباشید. مهم نیست که تا چه حد عبث و نا معقول به نظر می رسند. بعدا می توانید مثل یک جدول تناوبی آنها را سازماندهی کنید، در آخر نیز امکان دارد به چیزی دست پیدا کنید که بیهوده و بی ربط باشد اما چیزی که در این مبحث حائز اهمیت است این است که شما به ذهن خود اجازه غرق شدن در مسائل مختلف را داده اید و این خود یک امتیاز محسوب می شود. هیچ کس نمی داند شاید به نتیجه ای برسید که سال ها منتظر آن بوده اید.

9- ایده های گذشته را از نو بسازید. افکار شما مثل کامپیوتر هستند. هر چند وقت یک بار نیاز است که سخت افزار آن را ارتقا دهید. ایده های بزرگ گذشته را پیش روی خود بگذارید و بر روی آن ها عملیات نوسازی انجام دهید. آن ها را اصلاح کنید و برای بهبودی آن ها تلاش کنید. ضمائم لازم را نیز برای تقویت هر چه بیشتر به آنها بیفزایید. این کارها را می توان با نوشتن عقاید اولیه خود بر روی کاغذ و نظم دادن به آشفتگی ذهنتان انجام دهید.

● پرورش نوآوری

● پرورش نوآوری

آزادكردن خلاقیت بالقوه تان، البته برای ساختن یك مدیر موفق از شما كافی نیست كه چالش عمده هم كمك به آزادكردن خلاقیت بالقوه در دیگران است. پرورش نوآوری و خلاقیت میان افرادی كه با آنها كار می كنیم درهرحال مانند افزایش خلاقیت خودمان چالش بزرگی است.

به طوركلی پرورش نوآوری شامل سه اصل اساسی زیر است كه این سه اصل به خودی خود از اصول مدیریتی اند:

۱) افراد را از یكدیگر جدا و سپس آنها را با هم جور كنید.

مثال: اجازه دهید افراد به تنهایی و همین طور با گروهها و گروههای ضربت كار كنند.

گروهها یا گروههای فرعی رقیب را جدا كنید.

۲) نظارت و گوشزد كنید.

مثال: با مشتریان صحبت كنید و عوامل برانگیزنده به كار ببرید.

۳) نقشهای چندگانه را پاداش دهید.

الف) قهرمان فكر؛

ب) حامی و ناصح؛

ج) قانون شكن.

● اصول مدیریت برای نوآوری

اگر یك نظام حمایتی مدیریت وجود نمی داشت كه حل خلاقانه مشكل را پرورش دهد و نوآوری را دنبال كند، هم «پرسی اسپنسر» و هم «اسپنس سیلور» در اندیشه های خلاق خود نمی توانستند موفق شوند.

درهر مورد ویژگیهای خاصی در سازمانهای آنها موجود بود كه توسط مدیران اطراف آنها پرورش یافته بود و بدعت گذاری آنها را امكان پذیر ساخت.

اصول مدیریت برای نوآوری شامل ۳ اصل عمده است:

۱) جداسازی افراد از یكدیگر، جوركردن افراد با هم؛

۲) نظارت و گوشزدكردن؛

۳) پاداش به افرادی كه چندین نقش را ایفا می كنند.

● نتیجه گیری

همه سازمانها برای بقا نیازمند اندیشه های نو و نظرات بدیع و تازه اند. خلاقیت و نوآوری چنان به هم درآمیخته اند كه ارائه تعریف مستقلی از هركدام دشوار است. خلاقیت، پیدایی و تولید یك اندیشه و فكر نو است درحالی كه نوآوری عملی ساختن آن اندیشه و فكر است.

برای آنكه ایده جدیدی خلق شده و توسعه یابد، باید نیروهای پیش برنده بر نیروهای بازدارنده غلبه كنند و شرایط به گونه ای باشد كه نیروهای پیش برنده ما را به سوی نظر و شیوه جدید رهنمون گردد. در زمینه فنون و تكنیك های خلاقیت و نوآوری شیوه های متنوعی مانند تحرك مغزی، ارتباط اجباری، تجزیه و تحلیل مورفولوژیك (ریخت شناسانه)، گردش تخیلی، سوالات ایده برانگیز تفكر موازی مدنظر بوده كه عمده این روشها در راستای رفع انسدادهای ادراكی و پرورش نوآوری نقش تسهیل كنندگی دارند.

شاید یكی از مهمترین عوامل تسهیل و تقویت توان خلاقیت و نوآوری در سازمان ساختار مناسب و تشكیلات متناسب با اهداف موردنظر است. طبق نظر «برنز» (BURNS) و «استالكر» (STALKER) ساختار زیستی یا ارگانیك ساختار مناسب خلاقیت و نوآوری در سازمان است.

 

 

مفهوم و جایگاه خلاقیت و نوآوری

مفهوم و جایگاه خلاقیت و نوآوری

تعریف خلاقیت

از خلاقیت تعریف های زیادی شده است. در اینجا برخی از تعاریف مهم را مورد بررسی قرار می دهیم:

خلاقیت یعنی تلاش برای ایجاد یک تغییر هدفدار در توان اجتماعی یا اقتصادی سازمان ، خلاقیت به کارگیری توانایی های ذهنی برای ایجاد یک فکر یا مفهوم جدید است ، خلاقیت یعنی توانایی پرورش یا به وجود آوردن یک انگاره یا اندیشه جدید در بحث مدیریت نظیر به وجود آوردن یک محصول جدید است ، خلاقیت عبارت است از طی کردن راهی تازه یا پیمودن یک راه طی شده قبلی به طرزی نوین.

الف -تعریف خلاقیت از دیدگاه روانشناسی :

خلاقیت یکی از جنبه های اصلی تفکر یا اندیشیدن است . تفکر عبارت است از فرآیند بازآرایی یا تغییر اطلاعات و نمادهای کسب شده موجود در حافظه دراز مدت .

ب -تعریف خلاقیت از دیدگاه سازمانی :

خلاقیت و نوآوری باتوجه به ماهیتش بر ناشناخته ها دلالت دارد و با خود ریسک را به همراه می آورد که البته ممکن است نتایج رضایت بخشی را باتوجه به مقادیر سرمایه گذاری شده در آن، به وجود نیاورد. با وجود این، قصور سرمایه گذاری در ایجاد آن ممکن است شرایط خاصی را فراهم آورد که به ناکامی سازمان منجر شود. از این رو محققان و نظریه پردازان بسیاری بر اهمیت توجه به این موضوع تاکید کرده اند.

خلاقیت یعنی ارایه فکر و طرح نوین برای بهبود و ارتقاء کمیت یا کیفیت فعالیت ها ی سازمان مثلا افزایش بهره وری ، افزایش تولیدات یا خدمات ، کاهش هزینه ها ، تولیدات یا خدمات ، کاهش هزینه ها ،تولیدات یا خدمات از روش بهتر، تولیدات یا خدمات جدید و.....

عوامل حادثه زا در رفتاركاركنان

1ـ عدم استفاده ازوسائل ايمني 

 2ـ شوخي درمحيط كار         

3ـ عجله درهنگام كار 

4ـ جابجايي دراجسام سنگين بادست

5ـ عدم استفاده ازلباسهاي مطلوب كاري            

 6ـ عدم رعايت قوانين ومقررات 

7ـ عدم نظارت مكفي مديران وسرپرستان

 

شرايط نامطلوب محيط كار

1 -عدم حفاظتهاي لازم درمحيط كار      

2ـ كمبودنورحرارت وسائل تهويه

3ـ آلودگيهاي صداارتعاشات وتشعشعات   

 4ـ گازها وموادمسموم كننده شيميايي

5ـ موادسرطا ن زا        

 6ـ شرايط نامطلوب بيولوژيكي ازقبيل باكتريها قارچها حشرات

7ـ فشارهاي عصبي ناي ازموارد فوق   

 8ـ عدم استفاده ازوسائل هشدار دهنده

9ـ جابجايي وسائل وعلايم ايمني

 

اقدامات لازم جهت ايمن سازي محيط كار

1ـ جلب حمايت مديران رده بالاي سازمان

2ـ تعيين مسئول ايمني

 3ـ طراحي عملياتي درمحيط كاري باتوجه به نكات ايمني

4ـ ثبت ضبط اطلاعات مربوط به سوانح وحوادث

5ـ تجزيه وتحليل حوادث وسوانح درمحيط كار

6ـ انجام مسابقات ايمني

7ـ اجباري نمودن رعايت قوانين ومقررات ايمني

مزاياي توجه به رعايت اصول ايمني و بهداشت حرفه اي

 براي كارفرما :

كاهش حوادث

افزايش كيفيت محصول

افزايش كارايي كارگران

كاهش خطاها

كاهش مخارج درماني كارگران

كاهش مخارج و هزينه غرامت

كاهش مخارج توليد (ضايعات)

استفاده بهتر از نيروي انساني

براي كارگر :

افزايش روحيه

كاهش فشار كار

كاهش جراحات و صدمات

كاهش حوادث

افزايش سلامتي

افزايش سطح بهداشت كار

افزايش ايمني

 

راههای کنترل خطرات

 

    روشهای مهندسی

    روشهای مديريتی

    وسايل حفاظت فردی

اهم برنامه هاي مربوط به تأمين سلامتي

 

1ـ تشويق كارفرمايان به برنامه ريزي به منظور تقليل حوادث وموانع مربوط به محيط كار

2ـ تشويق جهت فراهم سازي بهترين برنامه هاي تندرستي وايمني

3ـ تلاش جهت استانداردهاي ايمني وسلامتي

4ـ ايجادكميته اي جهت بررسي مسائل ومشكلات مربوط به سلامتي

5ـانجام تحقيقات لازم جهت تأمين سلامتي

6ـ كشف رابطه بين بيماري وكارواستاندارد

7ـ تهيه ضوابط پزشكي جهت تعيين سلامتي كاركنان بدليل شرايط كاري نامطلوب

8ـ ارائه برنامه هاي الزام آور جهت كارفرمايان

9ـ برگزاري دوره هاي آموزشي كافي جهت جلوگيري ازسوانح

1.تشويق مسئولين كشوربه قبول مسئوليت نظارت واجراي قوانين

11ـ تهيه گزارشات لازم نسبت به چگونگي

12ـ تشويق كارگران وكارفرمايان مديران به انجام اقدامات لازم جهت تقليل حوادث

           نکات قابل توجه مدیران در ارگونومی

   -  آموزش مفاهيم ارگونومي به مديران

    - استخدام افراد، با توجه به نوع حرفه، ويژگي‌هاي فردي و قابليت‌هاي افراد

    - معاينات قبل از استخدام و معاينات دوره‌اي كارگران با توجه به مدل‌هاي ارگونومي

    -  طراحي پست‌هاي كار با توجه به داده‌هاي آنتروپومتري و توصيه‌هاي مهندسي فاكتورهاي انساني

    -  توجه به ساختار آناتومي و فيزيولوژي شاغلان

    -  تطابق بهينه كار با كارگران

      - بكارگيري اصول مديريت اقتضايي براي جلب رضايت افراد در انجام كار و استفاده از اصول ارگونومي توسط آنها

       - بررسي و تجزيه و تحليل حوادث شغلي، علل آن و زيان‌هاي اقتصادي آنها

       -  تنظيم دستورالعمل‌ها و توصيه‌نامه هاي شغلي براي افراد شاغل در سيستم

استانداردهاي ابعاد مناسب صندلي براي كارهاي كامپيوتري

استانداردهاي ابعاد مناسب صندلي براي كارهاي كامپيوتري

1-پشتي صندلي بايستي به هر زاويه اي قابل تغيير بوده به وضعيت دلخواه درآيد.

2-ارتفاع پشتي بين 48 تا 82 سانتيمتر بالاي كف صندلي مناسب بوده و قسمت بالايي پشتي بايد كمي مقعر باشد . بهتر است عرض پشتي 32 تا 36 بوده و براي افزايش بازدهي آنها در تمام صفحات افقي به شعاع 50 تا 40 سانتيمتر مقعر باشد .

3-روي پشتي بايد از بالشتك مناسب كمري استفاده گردد بطوريكه مهره كمري سوم تا خاجي پوشانده شود مثلا ارتفاع 10 تا 20 سانتيمتر بالاي پايينترين سطح نشيمنگاه مناسب ميباشد.

4-سطح نشيمنگاه بايد 45 تا 40 سانتيمتر عرض داشته و از جلو تا عقب 42 تا 38 سانتيمتر طول داشته باشد . يك تو رفتگي جزيي در كفه به همراه لبه رو به بالا (زاويه 4 تا 6 درجه ) ، از ليز خوردن باسن جلوگيري ميكند و يك بالشتك سبك دو سانتيمتري نيز كه غير قابل نفوذ باشد و از ليز خوردن و عرق كردن جلوگيري ميكند استفاده گردد.

5-استفاده از زير پايي براي جلوگيري از آويزا ن ماندن پاي افراد كوتاه قد بسيار مهم است ( اصولا وجود زير پايي شيب دار براي كاهش فشار وارده بر كمر بسيار مهم ميباشد )

6-ارتفاع صفحه كليد نسبت به كف اتاق 62 تا 88 سانتيمتر

7-ارتفاع مانيتور نسبت به كف اتاق 90 تا 128 سانتيمتر

8-زاويه نگهدارنده كاغذ 0 تا 90 درجه

9-عرض تكيه گاه مچ (زير مچي ) حداقل 1 سانتيمتر

10- شيب صفحه كليد 5 تا 15 درجه

11-ارتفاع دسته صندلي از كف صندلي 28 سانتيمتر

12-فاصله چشم از مانيتور 43 سانتيمتر.

چهارچوبی برای برنامه ریزی فاکتورهای انسانی:

 

چهارچوبی برای برنامه ریزی یک برنامه فاکتورهای انسانی در6گروه ارا ئه

می شود:

1- توضیحات کلی در مورد فرایند برنا مه ریزی یک برنامه فاکتورهای انسانی 

2- توضیحات زمینه ای برای برنامه ریزی یک برنامه فاکتورهای انسانی

3- مطالبی پیشنهادی درباره برنامه های فاکتورهای انسانی

4- مراجعی برای مطالعه بیشتر

5- جایی که می توانیم بدنبال کمک بگردیم

6- چک لیست برنامه ریزی

I) فرایند برنامه ریزی فاکتورهای انسانی:

برای اطمینان ازهمکاری کامل ملاحظات فاکتورهای انسانی در توسعه سیستم گروه یکپارچه تولید((IPTمدیربرنامه فاکتورهای انسانی(HFP) را آغاز می کنند که عملکرد نیروی کار و متغیرهای منابع انسانی را برای طراحی و آلترناتیوهای توسعه ای مشخص میکند. HFP(که در یک  برنامه فاکتورهای انسانی را مستند سازی می شود یا در یک برنامه یکپارچه بکار می رود.) درابتدا در خلال فاز تحلیل سرمایه گذاری توسعه داده شده ودر خلال هر فاز بعدی بهنگام می شود. برنامه ریزی اولیه برای نتایج خارج ازدسترسHFP استراتژیهای مربوط به ملاحظات انسانی در عملیات , نگهداری و پشتیبانی گزینه های سیستم هستند. بهنگام سازیهای بعدی HFP متغیرهای انسانی برنامه را بیشترتعریف می کند و ما را ازشناسایی مسائل فاکتورهای انسانی و نتایج آن در برنامه مطمئن می سازد. 

HFP) ) یک هسته دینامیک و پویا مناسب نیازهای ویژه برنامه, استراتژی تدارکات وفاز دستیابی دارد. همانطور که در نظر مشتری وجود دارد. این روش فقط نیازهای اساسی و ضروری را برای رسیدن به موارد زیر قبول می کند:

1- تاثیر هدف گرای کارآیی نیروی انسانی در خلال کار سیستم, نگهداری وپشتیبانی

2- استفاده مناسب از منابع انسانی, مهارتها, آموزشهاو سرمایه گذاریها. 

مراحل زیر برای دستیابی به فاکتور های انسانی ضروری هستند: 

گام اول: یک هماهنگ کننده فاکتورهای انسانی تعیین کنید: شخصي را برای هماهنگي فاکتورهای انسانی تعیین کنید که کاملا در خدمت گروه تولید یکپارچه باشد. این شخص برنامه فاکتورهای انسانی را توسعه خواهد داد, به آن جهت می بخشدو نظارت و فعالیت او برای سیستم ضروری است.

پیشگیری از خطرات ناشی از گرما :

  :

واکنش های بدن انسان به گرما و برخی از اختلالات ناشی از آن گرمای بیش از حد بدن دمای داخلی بدن و پوست افزایش می یابد

جریان خون در سطح پو.ست افزایش می یابد

پوست مرطوب و سرخ رنگ می شود.

حرارت به وسیله انتقال و تابش دفع می شود.

تعریق انجام می پذیرد

دفع حرارت از طریق تعریق

از دست رفتن نمک بدن

از دست رفتن آب بدن

کرامپ گرمایی

کم آبی بدن

خستگی غدد مترشحه عرق

دفع ناقص گرما از طریق تعریق

افزایش دمای بدن

گرما زدگی اختلال درفعالیتهای حیاتی اختلال در سیستم تنظیم دمای بدن

عرق جوش کاهش تعریق

خستگی گرمایی دریافت خون برای اندامهای حیاتی کاهش می یابد

نشانه های اختلال گرمایی و اقدامات بهداشتی لازم نوع اختلال علائم و نشانه ها چه باید کرد

گرمایی

- اطلاع به تیم کمکهای اولیه و درخواست آمبولانس

- انتقال فرد به محیط خشک

- مرطوب نگه داشتن پوست بدن با آب خشک

- استفاده از بادبزن یا دیگر وسایل خنک کننده برای خنک سازی سریع بدن .

- تیرگی شعور، هزیان ، غش یا حمله ناگهانی

- دمای بدن برابر یا بیشتر از 41 درجه سانتی گراد

- پوست گرم و خشک ، قرمز متمایل به آبی گرمازدگی

- استراحت در محیطی خنک .

- آشامیدن مایعات .

- ارجاع به مراکز درمانی .

- عرق شدید

- ضعف و خستگی همراه با سرگیجه

- حالت تهوع

- دمای طبیعی یا کمی بالاتر از طبیعی

- رنگ پریدگی و پوستی سرد و مرطوب ضعف گرمایی

- به منظور جلوگیری از عفونت ، پوست را خشک و تمیز نگه دارید.

- لباس نخی و آزاد برتن کنید.

- دوش آب خنک و تهویه هوا بسیار مؤثراست

- استفاده از برخی پمادها احتمالاً در کم کردن خارش و درد مؤثر خواهدبود.

- برجستگی های صورتی یا قرمز رنگ

- احساس تحریک و ناراحتی

- خارش عرق جوش

- فرد را به محیط خنک منتقل کرده و بخوابانید.

گرما چه عوارضی برای ما ایجاد می کند

 

گرما و آثار آن در محیط کار :

شرایط جوی محیط کار شامل گرما و سرما می شود ولی با توجه به اهمیت موضوع در اینجا فقط راجع به گرما بحث می شود . گرمای موجود در محیط

کار ازمنابع مختلفی ایجاد می گردد که می توان از وسایل و ماشین آلات گوناگون ، فرایند های تولید ، تابش خورشید ، وسایل روشنایی مصنوعی ، انسان

وشرایط خارج از محیط کار نام برد.

گرما چه عوارضی برای ما ایجاد می کند :

عوارض ناشی از گرما به دو گروه تقسیم می شوند :

گروه اوّل عوارض خفیف است که شامل سوختگی پوست و جوش های گرمایی می شود . جوش های گرما یی به علت بسته شدن دهانه غدد عرق ایجادمی شود.

گروه دوّم عوارض شدید می باشد و شامل کرامپ گرمایی ، گرما زدگی و ضعف گرمایی می باشد.

 

 

 

الف - کرامپ گرمایی :

این عارضه در کارگرانی که در محیطهای گرم ، کارهای بدنی سنگین انجام می دهند دیده می شود . این عارضه درمناطق گرمسیر دیده میشود و از علائم آن می توان به سردرد ، سرگیجه و درد در ماهیچه های پا و شکم اشاره کرد . درد مرتباً زیاد شده و در حالت بسیار شدید گرفتگی واسپاسم را به دنبال دارد . و علت اصلی ایجاد این بیماری عرق زیاد و از دست دادن آب و الکترولیت های بدن به خصوص سدیم می باشد . برای درمان می بایست شخص را از محیط گرم دور نموده و به او مایعات نمک دار خورانیده شود.

ب- گرمازدگی :

 .

پ - ضعف گرمایی :

 .

كاربرد آنتروپومتري

كاربرد آنتروپومتري

1. براي تطبيق و تنا سب ما شين با انسان در جهت راحتي و افزايش راندمان كاربر
2. جهت ا ستا ندارد سازي وسايل و تجهيزات مورد استفاده براي يك فرد يا كل جامعه

اصول كلي آنتروپومتري ـ ارگونومي طبق نظريه سينگلتون

ابعاد پست كار بايد حداقل 90% از افراد را پوشش دهد.

در انتخاب اطلاعات آنتروپومتريك، طراح بايد با توجه به ابعاد گوناگون و مثال هايي كه در شرايط ايستا و پويا وجود دارد، خطاي قابل قبول را تعيين نموده و به عنوان معياري از آن استفاده نمايد.

تطابق بهينه ابعاد بدن كارگران با پست كاري آنها ممكن است در طول زمان تغيير يابد. زيرا اندازه جمعيت متغير است و همين طور كارگراني كه وظايف مربوطه را انجام مي دهند، عوض مي شود.

مشكلات وضعيت بدني رابطه بسيار نزديكي با عدم تطابق ابعادي دارد، به طوري كه هر دوي آنها بايد همزمان با يكديگر مورد توجه قرار گيرند.

درباره وضعيت ايستاده (كاركنان يا كساني كه مجبورند يا ترجيح مي‌دهند تا كارشان را ايستاده انجام دهند) در مقابل وضعيت نشسته، همواره بايد نكات زير مورد توجه قرار گيرند:

محل استقرار كنترل ها، اجزاء و مكان انجام فعاليت

وجود فضاي كافي براي زانوها

اندازه و جهت نيروهايي كه بايد اعمال شوند

تكرار و تعداد نشستن و برخا ستن

در طراحي صندلي توجه به موارد زير از اهميت زيادي برخوردار است:

ارتباط ميان صندلي و سطح كار

تغيير وضعيت بدني

استحكام و ثبات صندلي بويژه زماني كه متحرك باشد

سهولت ايستادن و نشستن

نرمي سطح نشستنگاه و پشتي صندلي

 

كاربرد آنتروپومتري

1.        براي تطبيق و نتاسب ماشين با انسان در جهت راحتي و افزايش راندمان كاربر
2. جهت استاندارد سازي وسايل و تجهيزات مورد استفاده براي يك فرد يا كل جامعه

 

 

 

گرما و آثار آن در محیط کار :

شرایط جوی محیط کار شامل گرما و سرما می شود ولی با توجه به اهمیت موضوع در اینجا فقط راجع به گرما بحث می شود . گرمای موجود در محیط

کار ازمنابع مختلفی ایجاد می گردد که می توان از وسایل و ماشین آلات گوناگون ، فرایند های تولید ، تابش خورشید ، وسایل روشنایی مصنوعی ، انسان

وشرایط خارج از محیط کار نام برد.

آنتروپومتري Anthropometery

 

 

كلمه اي يوناني است كه از دو واژه زير تشكيل شده است :

 Anthropo    به معني انسان

و metery       به معني سنجش

 

آنتروپومتري (انسان سنجي):

علم آنتروپومتري درباره ي اندازه هاي بدن انسان و نسبت هاي بين آنهاست.برخي اصول آنتروپومتري كه از ديدگاه ارگونومي وضعيت و حركات بدن داراي اهميت است در زير ارايه شده است.

1-اختلافات ابعاد بدن را مورد توجه قرار دهيد:

طراحان محيط كار در طراحي لوازم فرعي و مانند آن بايد به اختلافات ابعاد بدني كاربران احتمالي توجه كنند.ارتفاع ميزي كه براي فردي با قد متوسط مناسب است،ممكن است براي يك فرد بلند يا كوتاه قد نامناسب باشد.اگر افراد مختلفي از ميز مذكور استفاده مي كنند،يكي از راه حلهاي قابليت تنظيم ارتفاع آن در محدوده اي كافي است.

گاهي اوقات تنها بايد به كوتاه قدترين فرد توجه شود،مثلا در هنگام طراحي صفحه ي كنترل يك دستگاه،بايد امكان رسيدن دست فرد به صفحه ميسر باشد.در مواردي ديگر،مثل انتخاب ارتفاع بايد افراد بلند قد مد نظر قرار گيرند.

2-براي كسب اطلاعات در مورد افراد خاص از جداول آنتروپومتري مناسب استفاده كنيد:

اطلاعات مربوط با ابعاد بدني هميشه در مورد گروه خاصي از مردم صدق ميكنند و الزاما در مورد ساير افراد كاربرد ندارد. براي مثال جدول ابعاد بدني بزرگسالان انگليسي را نشان ميدهد. اين افراد در مايسه با ساير مردم جهان نسبتا بلندتر هستند. در اين ابعاد افراد بدون كفش و لباس در نظر گرفته شده اند.بايد 3 الي 5 سانتيمتر به عنوان ضخامت پاشنه كفش به قد افراد اضافه شود.اطلاعات اين جدول در مورد ساير ملل كاربرد ندارند. براي آنكه از حدود تنوع ردي در اندازه هاي بدني تصوري در ذهن داشته باشيم ،اطلاعات جدول زير با در نظر گرفتن شرايط زير ارائه شده اند:

بزرگسالان كوتاه قد (تنها 5 در صد بزرگسالان مونث از اين عدد كوتاه ترند.)

افراد متوسط

افراد بلند قد(تنها 5 در صد بزرگسالان مذكر از اين عدد بلند ترند)

 

                                       

ايستاده	كوتاه	متوسط	بلند
طول قد گرفتن دستگيره از جلو عمق سينه گرفتن دستگيره به صورت عمودي ارتفاع چشم ارتفاع شانه ارتفاع انگشت نشسته ارتفاع نشسته ارتفاع چشم ، نشسته ارتفاع آرنج، نشسته ارتفاع ساق پا طول آرنج تا دست طول كشاله ران طول كفل تا زانو	150.5 65 21 179 140.5 121.5 93 66     79.5 68.5 18.5 35.5 30.4 43.5 52.5	167.5 74.3 25 198.3 156.8 136.8 104.8 73.8     88 76.5 24 42 34.3 48.8 58.3	185.5 73.5 28.5 219 174.5 153.5 118 82.5     96.5 84.5 29.5 49 38.7 55 64.5

وزن بدن:                                             44.1              68.5               93.7

 

متوسط قد  برگسالان انگليسي  1.68 سانتي متر و افراد كوتاه قد 1.51 يا كمتر و افراد بلند قد بالاتر از 1.58 سانتي متر است .همبستگي بين ابعاد بدن در جدول محدود است .براي مثال فردي كه بازوي كوتاهي دارد ممكن است قد بلندي داشته باشد.

از ديد گاه دقيقتر اندازه گيري ابعاد بدن به دو نوع اصلي تقسيم ميشود :ايستا و پويا(كاركردي)آنچه گاهي مهندسي انسان سنجي ناميده ميشود ،با كاربرد هر دو نوع داده در طراحي اشياي مورد استفاده مردم سرو كار دارد .

ابعاد ايستا:

ابعاد ايستا ،آن دسته از اندازه هايي است كه وقتي بدن در وضعيت ثابت است گرفته ميشوند.اين اندازه هااز ابعاد اسكلتي (فاصله بين مركز مفاصل ،مانند فاصله بين آرنج و مچ ) يا ابعاد محيطي (ابعاد روي پوستي مانند دور سر ) تشكيل مي شود. بسياري از خصيصه هاي مختلف بدن را ميتوان اندازه گيري كرد و انداره گيري نيز كرده اند. مثلا در كتاب مرجع انسان سنجي  ناسا 973 اندازه گيري از اين نوع نشان داده شده اند و داده هايي در مورد بعضي از اين اندازه گيري ها عرضه شده است .اين داده ها حاصل 91 بررسي در سطح جهان است. البته بسياري از اين اندازه گيريها كاربردهاي بسيار خاص دارند و مثلا در طراحي كلاه خود ،گوشي يا دستكش به كار ميروند.اما بعضي از اين اندازه گيريها خصايص بدن نيز كاربرد نسبتا عام دارند و خلاصه اي از اين نوع داده ها ،صرفا به منظور نمايش عرضه ميشوند.اين داده ها مربوط به غير نظاميان آمريكايي بين 20 و 60 سال است (كرومر1989).

 

هدف كلی ارگونومی

هدف كلی ارگونومی

1-     ایمنی و بهداشت

2- تولید و بهره وری

 اصول ارگونومي در صنعت :

-  طراحي تغيير ، جايگزيني و نگهداري تجهيزات براي ارتقاي بهره وري ، زندگي كاري و كيفيت توليد

طراحي و تغيير فضاهاي كاري و جانمايي كاري براي سهولت و سرعت عمليات خدمات و نگهداري

-     طراحي و تغيير روشهاي كاري شامل اتوماسيون و تخصيص وظيفه بين اپراتور و ماشين

-  كنترل فاكتورهاي فيزيكي (گرما ،سرما،صدا،ارتعاش ،نور) در محل كار براي توليد بهتر و ايمني كاركنان

برخی موضوعات ارگونومی

انتروپومتري (تعيين ابعاد بدن)

 وضعيت بدن هنگام بلندکردن و حمل بار

 حرکتهاي تکراري

 نوبت کاري

 صدا

 ارتعاش

 گرما

 ساخت پذيري و نگهداشت پذيري سيستم ها

ارزيابي توانايي كاري:

1- ضربان قلب

2- اكسيژن مصرفي

علم بيومكانيك

قوانين فيزيكي ساز و كار بدن انسان مورد توجه واقع مي گيرند .در نتيجه ميتوان فشارمكانيكي موضعي بر ماهيچه ها و مفاصل را كه در اثر قرار گرفتن در وضعيتي خاص يا انجام حركتي خاص پديد مي آيند برآورد كند .

كاربرد علم فيزيولوژي در ارگونومي

مستلزم تخمين ميزان انرژي در قلب و ريه ها است كه از تلاش ماهيچه ها در طول انجام حركات ناشي ميشود .

 

 

ترکیب علوم ارگونومی

مهندسي

 پزشكي

 مديريت

 روانشناسي

 

انسان شناسي فيزيكي  physical anthropologisti

مسائل مربوط به :

طراحي جاومكان درمورد حوزه حركات بدني انساني

 زاويه ديد ومحدوديتهاي مربوط به حركات بدني انسان درمحيط كار

 تهيه وتنظيم استانداردهاي محيط كار

انجام بازرسيهاي مربوط به شرايط محيط كار،ابزار آلات كاري

بررسي ميزان حوادث وسوانح درمحيط كاري

بررسی زمینه های طراحي ،توسعه وغني سازي شغلي

 

كارسنجي work study

حركت سنجي (((motion study )

زمان سنجي (((time study )

كار سنجي براي تهيه وتنظيم استانداردهاي انجام كار از طريق حركت و زمان سنجي به كار مي رود

 

سیستم انسان،ماشین (MMS) :

1-     محیط؛ شامل: روشنایی، رنگ، دما، ارتعاش، گرد و غبار ، عوامل شیمیایی، صدا.

2-    مشاغل؛ شامل: نوع كار، شدت كار، مدت و زمان كار.

3-    تجهیزات؛ شامل: ابزار، نشانگرها، اهرم‌ها (پدال‌ها).

4- انسان؛ شامل: جنس، سن، ویژگی‌های ابعادی، آگاهی، تجربه، مهارت، انگیزه، رضایت شغلی

اهميت ارگونومي درمديريت منابع انساني

دراين رشته علمي طراحي سيستم انسان ابزارومحيط به مثابه يك كل هماهنگ موردنظراست

هدف عمده آن عبارت است ازايجاد سازگاري وهماهنگي ميان انسان ، ابزاركاري ومحيط انسان تقليل فشارهاي عصبي ناشي ازآن

ارگونومي  روشي نوين براي استفاده بهينه ازمنابع انساني درسازمان است .

نتایج بكارگیری اصول ارگونومی در محیطهای کاری

پیشگیری از اختلالات اسکلتی – عضلانی در بین شاغلین (مانند کمر درد ، سندروم تونل کارپال یا درد شدید در مچ دست ، درد ناحیه گردن ، درد ناحیه زانو یا آرنج و...)

سیستم ا طلاعات مديريت

سا لها ست که کلمه سیستم ا طلاعات و ا طلاعات را می شنویم. رشته هایی با عناوین مرتبط ما نند مهندسی نرم افزار و سخت افزار و فناوری اطلاعات ایجاد شده است. با واژه مدیریت هم دهها سال آشنا هستیم. اما یک نکته مهم که کمتر مورد توجه قرار گرفته این ا ست که ارتباط این دو چگونه می تواند منجر به بهره وری سازمانی شود. دانستن وظایف مدیریت به ما در این مسیر کمک بسیار زیادی می نماید. مدیران امروزه با دهها تصمیم متنوع سر و کار دارند. مدیران امروز برای برنامه ریزی باید صدها عامل موثر در برنامه را به هم مرتبط ساخته و برای سالهای بسیار طولانی برنامه هایی را تدوین نمایند که قا بلیت اجرایی بالایی داشته با شد.

کنترل و نظارت که به معنی انطباق فرایند ورودی و خروجی و بخش عملیات با استانداردها و انتظارات است در یک سازمان امروزی یعنی ا نطباق هزاران فعالیت با هزاران استا ندارد در هر لحظه که حجم این عملیات توسط انسان مقدور نیست. این کنترل و برنامه ریزی و این تصمیم گیریها نیازمند توجه به چند عنصر مهم است که برخی از انها عبارتند از:

1-       اطلاعات

2-      ارتباط اطلاعات (پایگاه داده)

3-     تحلیل اطلاعات

4-      هوشمندی سیستم تحلیلی

5-     آموزش نحوه کاربری سیستم اطلاعاتی

مشکل امروز مدیریت هم نبود اطلاعات منا سب و وسیع  و هم نبود تحلیل منا سب از اطلاعات موجود است که بسیار با اهمیت اند. پراکنده بودن اطلاعات و هوشمند نبودن آن از دیگر مشکلات مدیریت است. مدیران امروز و تمام نیروی انسانی متخصص تحت امر نمی توانند حجم بالای نیازهای سا زما نها را پا سخگو بوده و با استفاده از تمام توان اطلاعاتی موجود استنتاجهای قا طعی از نیازها داشته باشند.

البته نبود سیستمهای یکپارچه که از زمینه های تحلیلی خوبی برخودار باشند این فرایند منفی عدم کاربردی بودن اطلاعات موجود در سیستمهای اطلاعاتی را تسهیل می کند. راستی اصل مشکل مدیریت امروز کشور ما که نداشتن آموزش لازم جهت هدایت و بکار گیری از اطلاعات برای اتخاذ تصمیم و سایر وظایف مدیریتی است را غافل نمی شویم. استفاده از اطلاعات تحلیل شده که قدم آخر فواید سیستم اطلاعات مدیریت است پس از تامین زمینه های مذکور ممکن می‌شود.

آموزش نحوه استفاده از اطلاعات برای مدیران قدم اول ارتقاء بهره وری سازمانی است. درک اهمیت داده ها و تفاوت آن با اطلاعات یا گزارشات طبقه بندی شده یا همان آمار با اطلاعات تحلیلی که تهیه آن نیازمند تخصص ویژه است ، برای مدیران ما مسئله اي بسیار مهم است.

عدم استفاده مدیران از داده های موجود در سیستمهای اطلاعاتی سازمان و اتکا به فرایند سنتی جمع آوری ا طلاعات مورد نیاز از طریق فرمها با وجود سیستمهای اطلاعاتی بسیار گران قیمت در سازمان بعلاوه استفاده بیمارگونه از اطلاعات یا آمار بجای استفاده از داده های تحلیلی نشا نه سطح بسیار پایین سواد کاربری اطلاعات است. این کتاب به مدیران در افزایش سطح دانش مرتبط به کاربرد سیستمهای اطلاعاتی کمک شایا نی خواهد نمود(انشاء الله).

بيش از هشتاد درصد كار روزا نه مديران صرف اطلاعات  از جمله دريافت اطلاعات، برقراري ارتباط و استفاده از ا طلاعات ما نند تصمیم گیری و برنامه ریزی و کنترل مورد نیاز جهت اصلاح فرایندهای سازمان، در طيف وسيعي از امور مختلف مي‌شود. از آنجايي كه اطلاعات مبناي تمام فعا ليت ‌هاي يك سازمان است، سيستم‌هايي بايد وجود داشته با شند كه اطلاعات را توليد و مديريت كنند. هدف چنين سيستم‌هايي ايجاد تضمين در ارائه ا طلاعات صحيح و قا بل ا طمينان در مواقع مورد نياز و در شكل قا بل ا ستفاده است. چنين سيستم‌هايي، سيستم‌هاي اطلاعات نامگذاري شده‌اند.

اصلاح الگوی مصرف

 

جهاد دانشگاهی مازندران

 

 

 

اصلاح الگوی مصرف

 

 

 

 

 

معاون آموزش جهاد دانشگاهی استان مازندران

 

 

 

 

 

 

تدوین:

سید احمد قاسمی

1388

 

 

 

 

 

 

الگوی مصرف و فرهنگ دینی.. 3

قرآن، پرچمدار اصلاح الگوی مصرف.. 5

اسراف و تبذیر چیست؟ 5

قرآن مجيد و اصلاح الگوى مصرف.. 8

موانع مقوله ((اصلاح الگوي مصرف)) 9

اسراف.. 10

اصلاح مصرف یا اصلاح الگوی مصرف؟ 11

نقش آموزش و پرورش در ترویج فرهنگ مصرف درست در جامعه. 13

نقش صدا و سیما درترویج نگاه عیب جویانه به اسراف.. 14

اصلاح الگوي مصرف و جايگاه با اهميت آن در تغذيه. 16

الگوهاي مصرف و توليدگرايي.. 19

اصلاح الگوی مصرف و قانون مدیریت خدمات کشوری.. 21

واكاوي‌انديشه اصلاح الگوي مصرف.. 24

اصلاح مصرف یا اصلاح الگوی مصرف؟ 25

نقش سیستم های مدیریتی در اصلاح الگوی مصرف.. 26

عدالت و اصلاح الگوى مصرف.. 30

الگوي مصرف نان. 33

روزمرگي،آفت اصلاح الگوي مصرف.. 36

اصلاح الگوی مصرف دارو. 38

حمل‌ونقل و اصلاح الگوی مصرف.. 40

چرا به‌شدت نیازمند اصلاح الگوی مصرف هستیم؟ 41

اسراف ما به آب و برق ختم نمي شود. 43

رسانه و الگوسازي مصرف.. 44

"هدفمند کردن يارانه ها" پيش نياز اصلاح الگوي مصرف.. 45

الزامهاي اصلاح الگوي مصرف.. 46

الگوهای مصرف.. 52

استفاده صحيح از منابع. 53

رکوردهایی که به آن افتخار نمی کنیم. 56

رعایت اصول میانه روی در مصرف.. 57

اصلاح الگوي مصرف در بخش سلامت.. 61

پرهيز از افراط و تفريط در اصلاح الگوي مصرف.. 64

پیش نیازهاى اصلاح الگوى مصرف.. 65

اصلاح الگوي مصرف در افق رسانه ملي.. 67

راه بندان در راه اصلاح الگوی مصرف! 69

وضعيت ايران در الگوي مصرف جهاني.. 71

الگوى صحيح مصرف.. 74

پوشش اسلامی زنان و الگوی مصرف آن. 80

آسيب شناسي مصرف.. 86

صرفه‌جويي در مصرف انرژي.. 87

الگوی مصرف در کاهش زباله. 88

اصلاح الگوي مصرف و كاهش توليد زباله. 89

بازيافت و پردازش... 90

 

 

 

 

 

الگوی مصرف و فرهنگ دینی

 

قرآن، پرچمدار اصلاح الگوی مصرف

... كلوا واشربوا ولاتسرفوا انه لایحب المسرفین...

بخورید و بیاشامید، ولى اسراف نكنید كه خداوند مسرفان را دوست ندارد.

در این آیه شریفه خداوند متعال از مردم خواسته است كه به خاطر زیان هاى فراوان فردى و اجتماعى و آثار و عواقب شوم این گناه بزرگ، از اسراف دورى كنند.

اسراف عبارت است از بیهوده خرج كردن مال، در خورد و خوراك زیاده روى كردن، حیف و میل كردن مواد غذایى همچنین به معنى زیاده روى در گناهان نیز مى باشد.

در آیات قرآن كریم و سخن ائمه اطهار (ع) از پرخورى و اسراف به شدت نهى شده است. در قرآن كریم حدود 13بار كلمه اسراف با الفاظ گوناگون به كار رفته است.

در آیه 137سوره طه، خداوند متعال فرموده اند: وكذلك نجزى من اسرف ولم یومن بایات ربه و لعذاب الاخرة اشد وابقى: و این چنین جزا مى دهیم به هر كس اسراف كند و به آیت هاى خداوند نگرود و براى او عذاب سخت و پاینده است.

از امام باقر(ع) نقل است كه، پدرم به شدت از اسراف دورى مى كرد. هنگام غذا اگر خرده هاى نان در سفره بود، مى خورد و مى فرمود: خداوند امت هاى گذشته را به خاطر اسراف عذاب فرمود.

یا در آیه 67سوره فرقان درباره صفات عبادالرحمن فرموده اند: والذین اذا انفقوالم یسرفوا ولم یفترواوكان بین ذلك قواماً: آنان كه در هنگام انفاق نه اسراف مى كنند و نه تنگ مى گیرند، بلكه بین این دو راه اعتدال را انتخاب مى كنند. در آیه 144سوره انعام هم خداوند متعال فرموده اند: ان الله لایهدى القوم الظالمین به درستى كه خداوند ستمكاران را هدایت نخواهد كرد.

ه

روزشمار انقلاب اسلامي در مازندران

به كوشش:

سيد احمد قاسمي

علي رمضاني پاچي

زين‌العابدين درگاهي

 

 

 

جهاد دانشگاهي واحد مازندران

1388

 

 

 

	عنوان و نام پديدآور: سرشناسه: مشخصات نشر: مشخصات ظاهرى: شابك:                ريال: وضعيت فهرست‏نويسى: فيپا يادداشت: موضوع: رده‏بندى كنگره: رده‏بندى ديويى: شماره كتاب‏شناسى ملى:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

روزشمار انقلاب اسلامي در مازندران

به كوشش: سيد احمد قاسمي - علي رمضاني پاچي - زين‌العابدين درگاهي

جهاد دانشگاهي واحد مازندران

طرح جلد:

صفحه‏آرايى: شهرام موساپور

ناشر:

ليتوگرافى:

چاپ:

صحافى:

چاپ اوّل: 1388

شمارگان :    نسخه

شابك:

قيمت              تومان

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

مقدمه......................................................................................................... 7

آمل و محمودآباد...................................................................................... 9

بابل............................................................................................................. 31

بابلسر و فريدونكنار................................................................................. 53

بهشهر و نكا............................................................................................... 63

تنكابن(شهسوار)...................................................................................... 77

رامسر......................................................................................................... 87

ساري.......................................................................................................... 93

قائم‌شهر(شاهي)....................................................................................... 111

نور............................................................................................................... 121

نوشهر و چالوس........................................................................................ 129

جدول شهداي فجر انقلاب اسلامي  استان مازندران.......................... 141

كتاب‌نامه................................................................................................... 144

 

 

 

 

 

 

مقدمه

 

مازندران سرزمینی است که به رشادت و دلاوری شهرت یافت. روزگاران گذشته بارها در برابر دشمنان و ستمگران به مقاومت برخاست و در راه آزادی و استقلال دلاور مردانی را تقدیم کرد. کافی است از حماسه­ی آرش کمانگیر در اسطوره‌ها یاد­کنیم و یا در روزگار پسین علویان رشید و ظلم ستیز تبرستان و یا مرعشیان مدافع تشییع را به خاطر آوریم. دانایان و عالمان برجسته و نقش­آفرین در عرصه فرهنگ و تمدن اسلامی هم چون مرزبان بن رستم، محمدبن جریر طبری، ابوعبدالله ناتلی، ابن شهر آشوب ساروی، علامه طبرسی و ...از بسیاری دیگر سخن نمی­گوییم، حتی اگر نام آوران مازندرانی را در یک قرن اخیر هم چون شیخ عبدالله مازندرانی، شیخ فضل­الله نوری، آیت­الله میرزاهاشم آملی، آیت الله کوهستانی و .... ده­ها تن دیگر که بر تارک روزگار می­درخشند، اگر بخواهیم شماره کنیم، خود کتابی مفصل خواهد شد.

زمانی که امام خمینی(ره) قیام حق‌طلبانه­اش را در خرداد سال 1342 شوری دیگر داد. علما، طلاب علوم دینی و مردم ولایتمدار مازندران، با پیروی از امام در راه انقلاب اسلامی تلاش مجدانه و مستمری داشتند. فعالیت­های شخصیت­­های مازندرانی هم چون آیات عظام صالحی مازندرانی، حسن­زاده آملی، جوادی آملی، ناطق نوری، هاشمی­نژاد، محمدی لائینی، روحانی، ایازی، قاسمی و... قابل توجه است.

آن چه که در این کتاب فراهم آمد گوشه­ای از فعالیت‌های انقلابی مردم مازندران در سال شور و قیام و پیروزی انقلاب است. این گزارش روز شمار شهرهای مختلف استان مازندران به شیوه نقلی، بخشی از اطلاعات گردآوری شده است که تقدیم می­گردد. تفضیل گزارش فعالیت­ها و نقش مازندران مجالی دیگر می طلبد.

چند یادآوری:

1- بیشتر گزارش روزشمار مربوط به نیمه‌ی دوم سال 1357 بوده، گزارش شهرها به ترتيب حروف الفبا می باشد.

2- نام شهرها و مکان­ها به صورت جدید و قدیم ذکر شده است.

3- اعداد و ارقام گاهی محل تأمل دقیق‌تر است که باید بر اساس اسناد تنظیم گردد.

4- نام برخی از اشخاص به صورت اختصار آمده است.

5- بیشترین اطلاعات ارائه شده مبتنی بر گزارش­های نشریات رسمی کشوری و برخی از منابع پژوهشی در حوزه­ی انقلاب اسلامی است که نهادهای رسمی منتشر کرده‌اند.

6- تصوير تعدادي از شهدايي كه مزين در كتاب نشده است در بنياد شهيد هم موجود نبود. نام و ياد آن‌ها در پايان كتاب زينت‌بخش شده است.

در پايان از تمام نهادها و سازمان‌هايي كه ما را در به سامان رسانيدن اين كتاب ياري كردند: استانداري مازندران، بنياد شهيد و امور ايثارگران، اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي، صدا و سيماي مركز مازندران و به ويژه شوراي هماهنگي تبليغات اسلامي استان مازندران و... صميمانه سپاس‌گزاريم.

 

جهاد دانشگاهي واحد مازندران

                                                               بهمن 1388

جهت تهيه كتاب به جهاد دانشگاهي مازندران مراجعه فرماييد.

تمرین برنامه نویسی پیشرفته C++

فصل 1

…………..………………………………………………………………………………………..........

پرسش های گزینه ای

…………..………………………………………………………………………………………..........

 

1. کدامیک از موارد زیر در مورد c++  صحیح نیست ؟

       الف) از نسل زبان c  است

        ب) شی گراست

        ج) همه منظوره است

        د) سطح پایین است √

 

   توضیحات : گزینه د نا درست است  زبان C++ یک زبان همه منظوره است و هم سطح پایین و هم سطح بالا می باشد.

 

2. کدامیک از زبان های زیر در تولید C++  نقش داشته است .

     الف basic (

      ب)java

      ج)simula  √

      دpascal(

 

   توضیحات : زبان C++ ترکیبی از دو زبان C و simula می باشد .

 

3. محیط مجتمع تولید (IDE) شامل کدامیک از امکانات زیر است ؟

      الف) ویرایشگر متن 

       ب)کامپایلر

       ج)ابزار خطایابی

       د) همه موارد  √

 

   توضیحات : همه موارد ذکر شده جزو قابلیت های IDE  می باشد .

 

4. کدامیک از عملگر های زیر , عملگر خروجی در c++ است؟

       الف) <<   √

        ب) #

        ج) <<

        د) //

 

   توضیحات : عملگر خروجی در C++  علامت >> می باشد .

 

5. از موارد زیر کدامیک در مورد عبارت "10" صحیح است ؟

       الف) "10" یک کاراکتر است

        ب) "10" یک عدد صحیح است

        ج) "10" یک لیترال است   √

       د) "10" یک عدد دودویی است

 

   توضیحات :  یک لیترال مجموعه از حروف است که دو طرف آن دابل کوتیشن (")باشد.

 

6. در مورد عبارت int k=8; کدام عبارت صحیح نیست ؟

     الف) متغییر k با مقدار 8 مقدار دهی اولیه شده است

      ب) متغییر k  از نوع int است

     ج) متغییر k  در آدرس 8 از حافظه قرار گرفته است   √

      د) در آدرس k  مقدار 8 قرار گرفته است

 

   توضیحات :متغیر k  از نوع صحیح int و با مقدار 8 تعریف شده است.

 

7. عملگر انتساب در c++ چیست ؟

       الف)  =       √

        ب)  ₌₌

        ج) #

        د) =!

 

   توضیحات  : عملگر ==  جهت عمل انتساب به کار می رود.

 

8. در کد زیر چه روی می دهد؟                               

const int  x=7;         x +=9;

      الف) مقدار 9 در x  ذخیره می شود   

       ب)مقدار 7+9 یعنی 16 در x  ذخیره می شود

      ج) مقدار 9 و 7 هر کدام جدا در x  ذخیره می شوند

       د) دستور دوم اجرا نمی شود و کامپایلر خطا می گیرد   √

 

 

   توضیحات : عددی که ثابت تعریف می شود فقط یکبار مقدار اولیه می گیرد لذا دستور دوم با خطا مواجه می شود .

 

9. کد cin>> age; چه کاری انجام می دهد ؟

       الف) مقدار متغییر age  را چاب می کند

        ب)  مقداری از ورودی گرفته و در age  می گذارد   √

        ج)  بررسی کنید آیا cin  بزرگتر از age  است

        د) سینوس مقدار age  را محاسبه می کند .

 

   توضیحات  : دستور cin>> باعث دریافت داده از ورودی می شود و دستور بالا این مقدار را در متغیر avg قرار می دهد.

 

10. در مورد دستور# include   کدام گزینه صحیح است ؟

         الف) یک دستور خروجی است که عبارتiostream "" را در خروجی چاپ می کند

          ب) یک راهنمای پیش پردازنده است که سر فایل iostream را معرفی می کند    √

         ج) یک دستور ورودی است که مقدار دریافتی را در متغییر iostream  قرار می دهد

        د) این دستور معتیر نیست زیرا علامت سمیکولن ندارد

 

   توضیحات : دستور #include<> یک راهنمای پیش پردازنده است که یک فایل کتابخانه ای را معرفی می کند .

 

11. کدام گزینه از مزایای شی گرا است ؟

         الف) اجرای سریع برنامه

          ب) طراحی آسان

          ج) تقسیم برنامه به وظایف کوچکتر

          د) مخفی سازی اطلاعات    √

 

   توضیحات : یکی از مزایای شی گرایی تجمع اطلاعات در یک کلاس و مخفی نگه داشتن اطلاعات مهم در ان است.

 

…………..………………………………………………………………………………………..........

پرسش های تشریحی

…………..………………………………………………………………………………………..........

 

1 - توضیح دهید چرا c++ یک زبان سطح متوسط است ؟

   جواب : در این زبان عملگر هایی تعبیه شده که برنامه نویسی سطح پایین و و به زبان ماشین را نیز ممکن می سازد . به این ترتیب می توانیم با این زبان برنامه های سیستمی بنویسیم و خلا بین زبان های سطح بالا و زبان ماشین پر می شود به همین دلیل C++ یک زبان سطح متوسط گویند .

 

2- یک توضیح حالت c  با یک توضیح حالت c++ چه تفاوت هایی دارد؟

 

   جواب : توضیحات در C++ به دو گونه است : توضیحات تک خطی // که فقط خط مقابل آن توضیح تلقی میشود که در زبان C وجود ندارد و توضیحات چند خطی /*    */  که عبارت بین این دو بصورت توضیحات در نظر گرفته میشود و در زبان C نیز موجود است.

 

3- چه اشتباهی در این بر نامه هست ؟

# include

int main(){

                                                       //print "hello,world";

cout<<"hello,world!\n"

return 0;

}

 

   جواب : جهت استفاده از دستور Cout باید عبارت using namespace std;   بعد از پیش دستور include واقع شود .

 

4- در توضیح حالت c  زیر چه اشتباهی وجود دارد؟

Cout<<"hello,/*change?*/world.\n";

   جواب : توضیحات باید از خارج از لیترال(رشته خروجی) واقع شود .

 

5- چه اشتباهی در این برنامه هست ؟

# include

int main(){

// print "n=22":

n=22;

cout<<"n=<<

return 0;

}

   جواب : جهت استفاده از دستور Cout باید عبارت using namespace std;   بعد از پیش دستور include واقع شود . هر متغیر قبل از اینکه مورد استفاده قرار گیرد باید تعریف شود : int n ;

 

6- در دستور مقدار دهی زیر چه اشکالی وجود دارد ؟

int k=6, age=20, grade=1, a+=20;

   جواب : متغیر a  درصورتی می تواند با عدد 20 جمع شود که خود مقدار اولیه داشته باشد لذا در این بخش که متغیر ها تعریف و مقداردهی اولیه می شوند انجام دستور a+=20 نادرست است.